1. Πότε ενδείκνυται η αρθροπλαστική ισχίου;
Η αρθροπλαστική ισχίου ενδείκνυται όταν ο ασθενής έχει εκφυλιστική ή άλλη σοβαρή παθολογία του ισχίου που προκαλεί επίμονο πόνο και σοβαρή λειτουργική διαταραχή, η οποία δεν βελτιώνεται με επαρκή και επαρκώς δοκιμασμένη συντηρητική θεραπεία (π.χ. φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπεία, απώλεια βάρους, ενέσεις).
2. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ολικής και ημιολικής αρθροπλαστικής ισχίου και πότε επιλέγεται η καθεμία;
Η ημιολική αρθροπλαστική αντικαθιστά μόνο τη μηριαία κεφαλή (με μονόπολο ή δίπολο εμφύτευμα), ενώ η ολική αρθροπλαστική ισχίου αντικαθιστά και τη μηριαία κεφαλή και την κοτύλη (τοποθετείται ακρωτήριο κοτύλης/επένθετο). Η επιλογή της τεχνικής δεν είναι «μονοδιάστατο» — εξαρτάται από: ηλικία, λειτουργικό επίπεδο/αναγκαιότητες του ασθενούς, συνοδά νοσήματα, κατάσταση οστικής ποιότητας, τύπο κατάγματος (αν πρόκειται για κάταγμα), και την εκτίμηση κινδύνου/οφέλους. Συνήθως, η ημιολική αρθροπλαστική προσφέρει πλεονεκτήματα σε χειρουργικό χρόνο και απώλεια αίματος, ενώ ολική αρθροπλαστική ισχίου μπορεί να δώσει καλύτερα λειτουργικά αποτελέσματα/ποιότητα ζωής σε κατάλληλους ασθενείς.
3. Ποιος είναι ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην αποκατάσταση μετά από αρθροπλαστική ισχίου;
Η φυσικοθεραπεία μετά αρθροπλαστική ισχίου στοχεύει στη μείωση πόνου, αποκατάσταση μυϊκής δύναμης και εύρους κίνησης, βελτίωση βάδισης και επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες. Προγράμματα άσκησης εξατομικεύονται ανά ασθενή και συνήθως ξεκινούν νωρίς μετά την επέμβαση για καλύτερα λειτουργικά αποτελέσματα.
4. Τι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα οι ασθενείς μετά την επέμβαση;
Μετά την αρθροπλαστική ισχίου, οι ασθενείς πρέπει να προσέχουν τις κινήσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο εξάρθρωσης, όπως υπερβολική κάμψη του ισχίου (>90°), την προσαγωγή του ισχίου και έσω/έξω στροφή της άρθρωσης. Σημαντικές είναι οι οικιακές τροποποιήσεις (υψηλά καθίσματα, απομάκρυνση εμποδίων) και η χρήση βοηθητικών εργαλείων. Η έγκαιρη κινητοποίηση, η συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή και η εκπαίδευση στις «προφυλάξεις ισχίου» μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών και υποστηρίζουν την αποκατάσταση.
5. Ποια είναι τα βασικά στάδια του προγράμματος αποκατάστασης μετά την επέμβαση;
Μετά την αρθροπλαστική ισχίου, το πρόγραμμα αποκατάστασης περιλαμβάνει αρχικά το πρώιμο στάδιο, κατά το οποίο οι ασθενείς κινητοποιούνται νωρίς, βαδίζουν με βοήθεια και εκτελούν βασικές ασκήσεις εύρους κίνησης και ενεργοποίησης μυών. Στη συνέχεια ακολουθεί το μεσαίο στάδιο, όπου δίνεται έμφαση στην ενδυνάμωση των μυών του ισχίου και του μηρού, στη βελτίωση ισορροπίας και καθημερινής λειτουργικότητας. Τέλος, στο όψιμο στάδιο οι ασθενείς αυξάνουν σταδιακά τις δραστηριότητες, την αντοχή και επιστρέφουν σε πιο απαιτητικές καθημερινές ή κοινωνικές δραστηριότητες.
Κείμενο – Έρευνα: Δέσποινα Κατσή
Βιβλιογραφία:
Lützner, C., Deckert, S., Günther, K.-P., Postler, A. E., Lützner, J., Schmitt, J., Limb, D., & Lange, T. (2022). Indication Criteria for Total Hip Arthroplasty in Patients with Hip Osteoarthritis—Recommendations from a German Consensus Initiative. Medicina, 58(5), 574. https://doi.org/10.3390/medicina58050574
Li, X., & Luo, J. (2021). Hemiarthroplasty compared to total hip arthroplasty for the treatment of femoral neck fractures: a systematic review and meta-analysis. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 16(1), 172. https://doi.org/10.1186/s13018-020-02186-4
Minns Lowe, C. J., Barker, K. L., Dewey, M. E., & Sackley, C. M. (2009). Effectiveness of physiotherapy exercise following hip arthroplasty for osteoarthritis: A systematic review of clinical trials. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 90(8), 1329‑1338. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2009.01.012